Pod koniec 2014 roku Lokalna Grupa Działania – „Gniazdo” w ramach realizacji projektu współpracy z LGD „Mroga”, zrealizowała zadanie pt. „Szlakiem kultur obszaru stowarzyszeń”. Jego celem było zwiększenie wykorzystania lokalnych zasobów ludzkich, przyrodniczych i turystycznych obszarów LGD.
Efekty projektu to :
- wytyczony „Szlak Łącznikowy” łączący Lipce Reymontowskie z Brzezinami (25 km), prowadzący od Muzeum Regionalnego im. Wł. St. Reymonta w Lipcach Reymontowskich do Muzeum Regionalnego w Brzezinach
- wytyczony rowerowy „Szlak Kultury Księżackiej” (72 km), prowadzący od Kompiny do Pilaszkowa przez miejsca związane z tradycją i ludowym rzemiosłem, z wycinanką i haftem łowickim.
Ponadto dla uatrakcyjnienia terenu, z myślą o turystach, w ramach tego projektu wykonano 4 miejsca odpoczynku turysty (MOT) oraz postawiono 2 tablice informacyjne (TI).
MOT-y służą zjedzeniu posiłku i odpoczynkowi, zapewniają też ochronę przed deszczem. A tablice udostępniają informacje o lokalnych atrakcjach przyrodniczych, turystycznych, kulturowych i historycznych.
Miejsca odpoczynku turysty zlokalizowano w nst. miejscowościach :
- Chąśno gm. Chąśno – przy boisku „Olimpia Chąśno”.
- Kiernozia gm. Kiernozia – przy cmentarzu wojennym.
- Nowy Złaków gm. Zduny – przy kościele pw. Wszystkich Świętych.
- Pilaszków gm. Łowicz – przy skrzyżowaniu szlaków.
Tablice informacyjne ustawiono w :
- Lipce Reymontowskie - przy Urzędzie Gminy Lipce Reymontowskie.
- Maurzyce gm. Zduny – przy Skansenie.
Projekt zrealizowano na podstawie umowy z Urzędem Marszałkowskim Województwa Łódzkiego w ramach „Wdrażania projektów współpracy” w zakresie operacji polegającej na realizacji projektu współpracy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
W mojej rowerowej karierze dokonałem kolejnego spektakularnego wyczynu i w dniu dzisiejszym przejechałem właśnie "Szlak Kultury Księżackiej". Trasę opracowałem na własny użytek w oparciu o kilka ilustracji map szlaku, które są dostępne na różnych stronach internetowych gmin powiatu łowickiego. W sieci nie natrafiłem na żaden opis szlaku oraz ślad gpx. Niestety szlak nie jest dobrze oznakowany. Po 7 latach od czasu jego wytyczenia, malowania znaków uległy zniszczeniu lub zatarciu, co znacznie utrudnia podróżowanie. Poziom trudności szlaku oceniam jako łatwy, ponieważ trasa przebiega drogami asfaltowymi o małym natężeniu ruchu oraz lokalnymi drogami gruntowymi. Preferowany rower trekkingowy lub szosowy. Wygląda na to, że jestem pierwszym człowiekiem na świecie, który na rowerze dokonał objazdu całej trasy tego szlaku ! A oto relacja z przebiegu mojej jesiennej przygody.
Są takie dni, kiedy rower nie jest tylko zwykłym środkiem transportu. Staje się wehikułem czasu, który prowadzi przez historię, kulturę i piękno polskiej wsi. Takim właśnie dniem był ten wtorek 21 września 2021 roku, gdy postanowiłem przejechać jeden z najmniej znanych szlaków rowerowych w centralnej Polsce – Niebieski Rowerowy "Szlak Kultury Księżackiej".
Ten szlak to podróż przez serce dawnego Księstwa Łowickiego, krainy kolorowych pasiaków, drewnianych chat, pięknych kościołów i żywej tradycji ludowej. A żeby było ciekawiej – zanim dotarłem na główną trasę, czekał mnie jeszcze solidny dojazd z Łodzi.
Jesienny poranek przywitał mnie znośną temperaturą i lekką mgłą unoszącą się nad polami. Idealna pogoda na długą wyprawę. Rower gotowy, kuferek spakowany, licznik wyzerowany.
Pierwsze kilometry prowadziły przez dobrze znane mi okolice na wschód od Łodzi. To było ponad 80 kilometrów solidnej rozgrzewki. Droga wiodła przez falujące pola, gdzie dojrzewała kukurydza i pachniały świeżo skoszone łąki. Co jakiś czas nad szosą przelatywały ptaki, a na polach można było zobaczyć pasące się krowy.
Największą perełką na tym etapie był oczywiście Nieborów i jego arystokratyczna historia. Nie sposób przejechać obok tej miejscowości obojętnie (zobacz koniecznie WYCIECZKĘ Nr 307). Znajduje się tu jeden z najpiękniejszych pałaców w Polsce – dawna rezydencja rodu Radziwiłłów. Barokowy pałac otoczony jest pięknym ogrodem i parkiem, a niedaleko położona jest słynna Arkadia – romantyczny ogród księżnej Heleny Radziwiłłowej. To miejsce, gdzie historia spotyka się ze sztuką (WYCIECZKA Nr 306oraz WYCIECZKA Nr 635). Ale moja dzisiejsza podróż miała inny cel.
Za Zabostowem Dużym wjechałem na Niebieski Rowerowy "Szlak Kultury Księżackiej". Wg mojej oceny jest to jeden z najbardziej niezwykłych szlaków rowerowych regionu łódzkiego. Prowadzi przez teren dawnego Księstwa Łowickiego – historycznej ziemi należącej niegdyś do arcybiskupów gnieźnieńskich. Mieszkańców tego regionu nazywano Księżakami. Do dziś słyną z barwnego folkloru, wycinanek, pasiastych strojów i bogatej tradycji ludowej.
Szlak rozpoczyna się w Kompinie (WYCIECZKA Nr 402). To niewielka, ale bardzo stara miejscowość. Najważniejszym obiektem jest tu zabytkowy kościół św. Wojciecha z XVIII wieku. Otoczony drzewami wygląda jak scena z dawnej Polski. Cisza, zapach drewna i śpiew ptaków – idealne miejsce na pierwszy postój. Trasa prowadzi przez małe wioski, w których czas płynie wolniej.
Kolejnym obowiązkowym przystankiem jest Sromów (WYCIECZKA Nr 410). To tutaj znajduje się Muzeum Ludowe Rodziny Brzozowskich – jedno z najbardziej oryginalnych muzeów w Polsce. W środku można zobaczyć : ruchome rzeźby ludowe, sceny z życia dawnej wsi, tradycyjne stroje łowickie, wycinanki i rękodzieło. Niektóre figury potrafią się poruszać i odgrywać sceny z życia Księżaków. Wygląda to jak mały, drewniany teatr historii.
Następny ciekawy punkt to Boczki Chełmońskie (WYCIECZKA Nr 410). Miejscowość związana jest z Józefem Chełmońskim, jednym z najwybitniejszych polskich malarzy realistów. To właśnie tutaj powstawały jego słynne obrazy przedstawiające bociany, żurawie, senne pola i wsie, konie pędzące przez step. Patrząc na tutejszy krajobraz łatwo zrozumieć jego inspiracje.
Kolejny przystanek to miejscowość Kocierzew Kościelny – serce księżackiej ziemi (WYCIECZKA Nr 621). Stolicę gminy otaczają piękne pola i spokojne wsie. Region słynie z tradycji ludowej i kultywowania folkloru. Latem odbywają się tu festyny, podczas których można zobaczyć tradycyjne stroje łowickie i tańce ludowe oraz zasmakować regionalnej kuchni. To żywe muzeum kultury.
Na szlaku nie ma nudy ! W miejscowości Osiek znajduje się zabytkowy dwór otoczony parkiem. To klasyczny przykład ziemiańskiej architektury XIX wieku. W takich miejscach mieszkali dawni właściciele majątków ziemskich, którzy zarządzali okolicznymi folwarkami. Dziś dwór przypomina o czasach polskiej szlachty i dawnym stylu życia (WYCIECZKA Nr 565).
Jednym z najważniejszych punktów na trasie niebieskiego jest Kiernozia (WYCIECZKA Nr 477). To niewielkie, ale bardzo historyczne miasteczko. Jego najważniejsze miejsca to kościół św. Małgorzaty – barokowa świątynia i klasycystyczna rezydencja z przełomu XVIII i XIX wieku, znana jako miejsce narodzin Marii Walewskiej, kochanki Napoleona Bonaparte.
Jedziemy dalej : Złaków Kościelny – barokowa perła (WYCIECZKA Nr 362). Jednym z najpiękniejszych kościołów na całym szlaku jest właśnie świątynia w Złakowie Kościelnym. Smukła bryła, wysoka wieża i otaczające pola tworzą niezwykły krajobraz. Kościół od wieków był ważnym ośrodkiem życia religijnego Księżaków.
Na trasie znajdują się także stare kapliczki i przydrożne krzyże.
Kolej na wieś gminną Zduny – dawne miasteczko, które posiada średniowieczne korzenie (WYCIECZKA Nr 265). W przeszłości był to gród rzemieślniczy. Do dziś zachował się układ dawnego rynku, klasycystyczny kościół i stare domy przy rynku. To spokojne miejsce idealne na odpoczynek w cieniu drzew.
Tuż obok znajduje się wieś Maurzyce, a w niej niezwykły zabytek techniki (WYCIECZKA Nr 281). Nad rzeką Słudwia można podziwiać pierwszy na świecie spawany most drogowy, zaprojektowany przez prof. Stefana Bryłę w 1929 roku. Most jest prawdziwą perełką inżynierii. W Maurzycach trzeba też koniecznie odwiedzić skansen, gdzie zgromadzono mnóstwo eksponatów dot. Ziemi Łowickiej (WYCIECZKA Nr 651).
Na szlaku nie sposób zapomnieć o krajobrazach doliny Słudwi. Odcinek wzdłuż tej rzeki to jeden z najpiękniejszych fragmentów całej trasy. Słudwia płynie spokojnie między łąkami, polami zbóż i pomiędzy wszechobecnymi wierzbami. W powietrzu krążą jaskółki, a nad wodą można spotkać czaple i kaczki. To idealne miejsce na chwilę refleksji i odpoczynek.
Ostatnie kilometry szlaku prowadzą przez wsie Świące, Szczudłów, Otolice, Jastrzębia i Pilaszków. Drogi są tu spokojne, asfalt dobrej jakości, a ruch samochodowy minimalny. Idealne warunki dla rowerzystów.
W Pilaszkowie niebieski szlak ma swój koniec pod remizą strażacką, gdzie łączy się ze szlakiem rowerowym "Rydwan" (WYCIECZKA Nr 579).
Z Pilaszkowa ruszyłem jeszcze przez Jamno i Krępe do wsi Domaniewice (WYCIECZKA Nr 98). Tam wsiadłem do pociągu Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej i wróciłem bezstresowo do Łodzi.
Niebieski Rowerowy Szlak Kultury Księżackiej to jedna z najpiękniejszych tras rowerowych w regionie łódzkim. Dlaczego warto ją przejechać ? Już odpowiadam !
Bo to podróż w czasie do serca Polski, gdzie :
- jest pielęgnowana niezwykła kultura Księżaków
- tradycja wciąż żyje
- są piękne kościoły i niezwykłe muzeum ludowe
- turysta ma dla siebie spokojne drogi wiejskie i malownicze krajobrazy doliny Słudwi
Najlepsze historie zaczynają się tam, gdzie kończy się asfalt… a zaczyna rowerowa przygoda !
Szlak poleca Mr SCOTT - starszy specjalista d/s turystyki rowerowej.
Ponieważ mam objechane rowerem praktycznie całe woj. łódzkie i widziałem już niemal wszystkie jego największe atrakcje, zabytki i inne ciekawe miejsca, to podczas tej eskapady skupiłem się głównie na szybkim dojeździe na początek szlaku, przejechaniu jego trasy i sprawnym powrocie do domu. Opisy innych miejsc odwiedzonych w czasie tej trasy, można znaleźć w linkach umieszczonych w odsyłaczu "WYCIECZKA Nr" lub też zakładce "Etykiety", która znajduje się w w dolnym, lewym rogu mojego bloga.
Zapraszam do obejrzenia najciekawszych kadrów oraz wszystkich zdjęć i filmów z tej księżackiej przygody, które znajdują się w linkach j/w.
Plakat "Gu Tang Clan" - wypatrzony na ul. Sterlinga.
Artysta Gu-Tang Clan czyli Gustaw, tworzy prace w przestrzeni publicznej za pomocą szablonów, plakatów i farb w sprayu z wizerunkiem psa. Jego dzieła można spotkać na całym świecie !
Mural "Wędruj" z 2019 roku przy ul. Rodzeństwa Fibaków 1 (III DS "PRETOR" Lumumbowo). Jest to obraz zaprojektowany przez Jurka Owsiaka, jako podziękowanie za 10 lat wsparcia.
Kapliczka na drzewie przy ul. Rodzeństwa Fibaków 1.
Wieś Kopanka i niebieska tablica drogowa "Powiat Łódzki Wschodni | Gmina Nowosolna".
Tablice w Nieborowie przy Alei Legionów Polskich. Fajne uczucie, kiedy patrzysz i wiesz, że tam wszędzie byłeś !
Rzeka Bzura w osadzie Kompina.
We wsi Kompina rozpoczynam objazd "Szlaku Kultury Księżackiej".
Kapliczka przy cmentarzu wojennym w Kompinie. Miejscowość poznałem w trakcie WYCIECZKI Nr 402.
Kompina - budowa nowego mostu nad Bzurą.
Kapliczka we wsi Sromów z tablicą pamięci "Cześć i chwała poległym za Ojczyznę w latach 1939-1945 ze wsi Sromów".
Tablice przy Muzeum w Sromowie. Zobacz koniecznie WYCIECZKA Nr 410.
Ziemia Łowicka to kraina malowana pasiakami, gdzie tradycja smakuje tak dobrze, jak domowy chleb.
Niezwykła ekspozycja religijnych figur w Sromowie.
Muzeum Ludowe w Sromowie - tu setki rzeźb opowiadają o dawnym życiu i barwnych tradycjach.
Kapliczka z 1906 roku we wsi Plaskocin.
100-letni drewniak łowicki we wsi Łaguszew.
Tabliczka wjazdowa do miejscowości Boczki Chełmońskie.
To właśnie tutaj, w 1849 roku, przyszedł na świat Józef Chełmoński - jeden z najwybitniejszych polskich malarzy. Przy parku podworskim ustawiony jest obelisk ku czci słynnego syna Ziemi Łowickiej.
W parku stoi dwór rodziny Chrzanowskich (pochodzący z około 1830 roku), który wraz z otaczającym go zieleńcem pozwala poczuć atmosferę XIX-wiecznej wsi, która była największą inspiracją dla artysty.
Tabliczka szlaku przy skrzyżowaniu w Boczkach Chełmońskich.
Niestety szlak nie jest dobrze oznakowany. To pierwsza tabliczka, jaką dostrzegłem na trasie z Kompiny...
Dom Ludowy w Boczkach Chełmońskich.
Termomodernizację i remont obiektu wykonano przy wykorzystaniu Funduszy Europejskich.
Kapliczka w Boczkach Chełmońskich z napisem "Na cześć i chwałę Panu Bogu Wszechmogącemu tę figurę wystawili Paweł i Helena Krupińscy 1933 r.".
Remiza strażacka przy nowej szosie we wsi Błędów.
Terenowy odcinek szlaku z Błędowa do przysiółka Moczydła.
Ranczo na Moczydłach - prywatna posiadłość przy drodze na Chąśno.
Asfaltowy odcinek szlaku we wsi Chąśno Drugie,
Oznakowanie szlaku przy wyjeździe z Chąśna Drugiego.
Polna arteria na trasie Chąśno Drugie - Karnków.
Kapliczka w Karnkowie z 1936 roku.
Wyremontowana świetlica wiejska w Karnkowie.
Wąska asfaltówka we wsi Różyce Żurawieniec.
Tablica wyjazdowa ze wsi Kocierzew Południowy. To stolica gminy, którą poznałem podczas WYCIECZKI Nr 418.
Kapliczka i ruiny kościoła we wsi Różyce. Ruiny to pozostałość kaplicy wzniesionej w XIX wieku przez miejscowego młynarza. Tomasz Wróbel przez dekady toczył spory z hierarchami kościelnymi i władzami, aby móc wybudować świątynię tuż obok swojego domu.
Ziemia Łowicka to nie tylko barwne stroje, ale też fascynujące, nieszablonowe ludzkie historie zapisane w kamieniu i wiekowych drewniakach.
Na trasie szlaku można podziwiać dużo drewnianych siedlisk z początku XX wieku.
Ochotnicza Straż Pożarna w Różycach.
Remiza strażacka i świetlica wiejska w osadzie o nazwie Osiek. Znam dobrze te tereny np. z WYCIECZKI Nr 565.
Kapliczka i oznakowanie niebieskiego szlaku w osadzie Jadzień.
Wyremontowana remiza strażacka i świetlica wiejska w Osinach.
Przysiółek Ludwików - kapliczka grota i obelisk z napisem "Wotum wdzięczności rodziców za dar powołania córki Katarzyny do Zgromadzenia Sióstr Służebniczek N.M.P. Osiny, 1998 r.".
Niebieska kapliczka we wsi Wiśniewo z napisem na cokole "Boże błogosław ludowi swemu. Maj 1918 r. Ofiara Wiśniewa".
Wieś Brodne Towarzystwo - most na rzece Nida.
Zaręczam, że to nie moja sprawka ! Przewrócona tablica wjazdowa do wsi gminnej Kiernozia.
Pomnik dzika na rynku w Kiernozi. Dzik wygląda niezwykle dostojnie i jest symbolem siły oraz natury Ziemi Łowickiej.
Cmentarz wojenny w Kiernozi.
Na terenie nekropolii spoczywa 136 żołnierzy Wojska Polskiego, którzy polegli w dniach 15–17 września 1939 roku. To tutaj, w okolicach Kiernozi i Ruszek, polskie oddziały zadały niemieckim dywizjom pancernym jedną z ich najdotkliwszych klęsk w tamtym okresie.
Podróżując trasą szlaku rozpoznał mnie Fan - Szymon Fijołek, który obserwuje moje posty na faceboo'ku. Pozdrowienia Szymon i do zobaczenia !
Zadbany drewniak łowicki we wsi Złaków Borowy.
Piękna aleja lipowa w Nowym Złakowie.
Nowy Złaków - miejsca odpoczynku dla turystów przy boisku piłkarskim.
Kościół pw. Wszystkich Świętych w Złakowie Kościelnym - zobacz WYCIECZKA Nr 362. Świątynia uważana jest za "stolicę" księżackiego stroju i obyczaju. To tutaj podczas największych świąt, jak Boże Ciało czy odpusty, można zobaczyć procesje wiernych w tradycyjnych, bogato haftowanych strojach łowickich.
Objazd niebieskiego szlaku kończę pod remizą strażacką OSP Pilaszków.
Ostatni etap tej księżackiej wyprawy, to przejazd do stacji kolejowej w Domaniewicach.
Wsiadam w pusty pociąg Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej.
Podróż szybko mija i po niespełna godzinie melduję się na dworcu Łódź Kaliska.
Mógłbym oczywiście wracać z Pilaszkowa do Łodzi rowerem, ale po co się niepotrzebnie męczyć ? Przejechałem dziś łącznie ponad 173 km i uważam, że jest to porządny dystans i nie mam się czego wstydzić !
Polecam wszystkim niebieski "Szlak Kultury Księżackiej", bo to jedna z ciekawszych tras tematycznych w regionie łowickim.
